[Review Sách] Mùi Của Cố Hương

 Với tôi, nhan đề cuốn sách như một ráng chiều mang theo hương đồng gió nội, nhẹ nhàng, chầm chậm thấm vào tâm hồn. Trong “Mùi Của Cố Hương” sự tinh khôi trong trẻo hòa tan cùng dĩ vãng làm nên một tách cà phê đen đặc pha với sữa trắng ngọt ngào để bạn đọc cùng tác giả hồi cố về nơi mà ai cũng có thể trở về trong tâm trí nhưng lại chẳng thể quay lại trên đôi chân được nữa.

Với 215 trang sách hoài niệm về miền cố hương, tác giả Nguyễn Quốc Vương đã bộc bạch trải nghiệm sống trên hành trình trưởng thành vừa riêng tư lại vừa thân quen đối với tất cả chúng ta. Bắc Giang, Hà Nội, Nhật Bản. Đó không còn là địa danh mà anh sinh ra, lớn lên, học tập, định cư. Mà còn là cảm nghĩ của một con người sống bình thản để kịp suy từ về đời sống trong và ngoài nước, quá khứ và hiện tại, gần và xa, còn và không còn nữa. Giữa năm tháng hối hả vẫn có người chậm lại để giữ rung cảm cho đời trước những điều bình dị, quả là điều đáng quý trọng.

Tập sách như tấm vé trở về quá khứ của anh bằng những lời tự sự: Từ một cậu bé sinh ra trong Một Đêm Trăng Sáng mà thời gian thấm thoắt đã biết Theo Mẹ Đi Chợ, ham Đánh Khăng Và Chăn Gà, say mê chơi Pháo Đất cùng Những Người Bạn Thời Thơ Ấu. Rồi lại vừa sợ vừa thích khi nghe kể chuyện Rừng Và Ma rồi lại tót Đi Xem Chiếu Bóng.

Cho đến lúc chàng trai ấy lớn lên, biết Từ Nhà Ra Ruộng trên con đường Hoa Gạo Tháng Ba, cả Ngày Mưa lẫn ngày nắng, hóng đêm Đổ Ngòi và Chuyện Xảy Ra Ở Cầu Chẹm, biết đón đợi Ăn Cỗ Cưới Ở Quê và biết tình cha nghĩa mẹ sâu nặng mỗi lần sờ tới Vết Sẹo Dưới Mang Tai.

Trên từng chặng đời luôn có chuyện kể nuôi dưỡng tâm hồn anh gắn bó hơn với mảnh đất mình đã sinh ra. Đó không phải chỉ toàn Những Chuyện Ở Quanh Sân Điếm chung chung, mà còn Chuyện Về Hai Ông Thợ Cày, về lão nông cá tính, được dân làng và lũ trẻ con gọi là Cụ Phồng.

Ngày tới trường, chiều ra đồng. Nhưng ngày khép lại chỉ là để mở ra một thế giới khác huyền ảo với Những Đêm Hè Ở Quê, đôi khi chạnh lòng hồi tưởng Hai Thế Giới Dưới Ánh Trăng Xanh.

Thế giới trẻ thơ ấy không thể thiếu việc học hành. Trường Học Ở Chùa Không Bụt là nơi anh có những Lớp Học Đầu Tiên và Người Bạn Từ Lớp Một khó quên. Ánh Sáng Từ Những Ngọn Đèn Dầu giúp chị em hoàn thành bài vở. Lời kể sôi nổi, sinh động, của tác giả hồn nhiên như chuyện mới hôm qua chứ không phải từ một Huyền Thoại Làng xa xăm nào đó.

Nước Nhật thi thoảng xen lẫn trong mạch kể, lập lòe tựa Đom Đóm Ngậm Ngùi vì còn Những Chuyện Không Muốn Kể. Dù vậy như Bồ Công Anh Và Những Loài Cây Khác, vẫn âm thầm đâm chồi nảy lộc, ra hoa kết trái trong sự nghiệp sáng tác của anh. Hóa ra với anh, những điều đã một đi không trở lại thường có Vị Ngọt Của Miếng Đường Phên trong Chiếc Bánh Rán Mười Đồng khó quên.

Nay sống xa Quê Nội Và Quê Ngoại, gắn bó đủ lâu với thành thị để rung cảm với Hà Nội Ngày Mưa. Nơi đây chẳng còn mùa gặt nữa. Nhưng trong anh, Ký Ức Về Mùa Gặt vẫn còn để hồn quê vẫn không quên Thèm Một Bảo Tàng Nông Cụ. Nhưng biết bao giờ cho đến Tết Của Ngày Xưa? Có lẽ chỉ còn biết gieo chữ trong Nỗi Nhớ Mùa Đông.

Rồi anh tìm Lối Về với tập tản văn bạn và tôi đang cầm trên tay. Ngày xưa đã trôi xa, mà Hoa Sim Tím vẫn còn lại cũng như Hoa Mười Giờ Ngày Xưa Vẫn Nở. Đâu đó thoang thoảng hoài niệm tựa Hương Bưởi Ngày Xưa.

Mùi hương, hình ảnh, cảm nhận cứ vậy phảng phất trong tập sách mỏng này. Từng trang sách mong manh, được dệt lên từ hàng chữ như tấm lưới nhện chằng giữ lại hồi ức tuôn chảy. Liệu có phải anh đang nhắn nhủ chúng ta về cách sống chậm lại, nâng niu giá trị bé nhỏ để nuôi dưỡng phần hồn khỏi kiệt quệ trước nhưng đam mê tiện nghi mà phần xác đòi hỏi? Đất mẹ tự nhiên nuôi dưỡng, bồi đắp sự hồn nhiên của con người, liệu còn chăng?

Đọc “Mùi Của Cố Hương” là xuyên qua màn sương mờ ảo về nơi chốn từng thực tế nhưng nay đã hóa hư không. Bởi đến ngày hôm qua chúng ta còn chẳng thể trở lại, thì sao dám tham vọng lấy lại thuở ngày xửa ngày xưa? Dù biết là thế, nhưng khói sương vẫn đôi lúc khiến lòng chùng lại, khóe mắt dường như hơi ướt mà chẳng thể lý giải. Truyện cổ tích, truyền thuyết có thể chỉ là sáng tác dân gian, nằm vắt ngang giữa đôi bờ thực ảo. Nếu quay cuồng trong đời sống xô bồ, thực dụng, người ta dễ đánh mất liên kết với quá khứ, với những điều đẹp đẽ từng nuôi nấng họ nên người. Quên đi cổ tích không đáng trách bằng việc quên luôn thông điệp trong câu chuyện cổ tích, qua lời kể từ ông bà, cha mẹ- “Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người” (nhà thơ Đỗ Trung Quân). Làm người là bận tâm với cơm áo gạo tiền, nhưng sống trên đời chỉ biết quẩn quanh chuyện cơm áo gạo tiền, thì tâm hồn ấy đã mãi tha hương, biệt xứ với bản chất con người.

Quê hương của tác giả dễ chạm đến miền quê, nơi chốn để trở về trong tâm tư bạn đọc. Nếu còn nơi để về, còn người để gặp thì thật ấm lòng. Nhưng nếu không còn nơi để về và những người để đợi, cố hương và hoài niệm chẳng phải là một hình phạt nghiệt ngã lắm sao? Thương thay cho những tâm hồn phiêu bạt như vậy, mãi phù du mà chưa thể phù sa- xin được mượn ý của nhà thơ Chế Lan Viên.

Từng có cơ hội gặp gỡ trực tiếp với tác giả Nguyễn Quốc Vương, có lẽ tôi may mắn khi tác phẩm “Mùi Của Cố Hương” được chọn để chúng tôi viết bài cảm nhận trong vòng thi thứ 2 của Cổ Nguyệt Đường. Tôi tin mỗi thí sinh đều có lợi thế riêng khi đón đọc, chia sẻ cảm nghĩ về tác phẩm này. Mỗi cuộc đời mang theo mình mỗi quá khứ. Trong lúc đi tìm về quá khứ tôi tin chúng ta sẽ nhận ra được những điều hữu ích với hiện tại.

Là một chàng trai sinh ra ở thị thành, tôi chưa có trải nghiệm thực tế nhiều về đời sống nông thôn. Trong khi đó, sẽ có những bạn am hiểu hơn về làng quê để viết tốt. Rồi còn những bạn khác đã, đang sống cảnh xa nhà thì nỗi nhớ nhà sẽ khiến cho áng văn các bạn viết truyền cảm hơn. Nên dù là một thí sinh tham gia chia sẻ, tôi cũng háo hức đón đọc bài viết của các tác giả đồng hành trong cuộc thi này.

Từ tập tản văn của tác giả Nguyễn Quốc Vương, biết đâu sẽ có thêm nhiều tập tản văn khác đồng cảm hướng ngòi bút ngược dòng thời gian, nâng niu tìm lại những khoảnh khắc êm đềm, nuôi dưỡng tính chân – thiện – mỹ từ những điều giản dị nhỉ? ./.

• Bài viết đạt giải Khuyến Khích trong cuộc thi Review Sách Thư Đàm Cổ Nguyệt được Cổ Nguyệt Đường tổ chức.