[Review Phim] Anh Hùng (Hero)

 

Tôi cảm nhận đạo diễn Trương Nghệ Mưu đã khiến cuộc đối thoại giữa Tần Vương và sát thủ Vô Danh trở thành một kiệt tác điện ảnh mà ban đầu tưởng chừng đơn điệu- nhưng trong sự đơn điệu ấy, người xem dần dần thấy được cùng lúc cả sự đơn độc và đồng điệu của hai tầm hồn đạt đến cảnh giới cao nhất của kiếm đạo.

Ra đời từ năm 2002, tôi nhớ một số phân cảnh trong phim “Anh Hùng” còn được đem chế vào chương trình hài kịch “Gặp nhau cuối tuần” (màn đối thoại giữa sát thủ Xuân Bắc và Tần Vương). Đến nay sau khi xem xong bản gốc của phim, tôi mới thấy sự chế biến này thật sáng tạo và thâm thúy. Đó có thể là một cách tiếp cận khác về bản chất của anh hùng, đại hiệp tung hoành ngang dọc khắp thiên hạ hay bậc đế vương khao khát vươn tới đỉnh cao rồi cũng trở thành chất liệu cho lịch sử hoặc mua vui cho hậu thế. Hình như người đời thích nghe kể chuyện nhưng ít ai dám trở thành nhân vật chính trong câu chuyện đáng để kể về đời mình.

Quay trở lại với “Anh Hùng” bản gốc, cũng có chuyện tình dang dở như “Ngọa Hổ Tàng Long” song cái khổ của các nhân vật trong phim không phải nằm ở chỗ chưa thể sở hữu điều mình muốn. Mà là sở hữu rồi thì khó lòng buông bỏ. Chữ “tình” nơi đây bé nhỏ hơn so với chữ “nghĩa”. Các cao thủ sẵn sàng xả thân vì nghĩa mà mang tiếng vong tình hoặc chấp nhận vì tình mang mang tiếng bất nghĩa.

Trong thâm cung lạnh lẽo, Tần Vương cơ trí mà vẫn chấp niệm với thiên hạ, có đại nghiệp chỉ mong tìm ra tri kỷ- tìm ra tri kỷ thì lại buộc phải xử tử. Vô Danh và Phi Tuyết là bậc cao thủ nhưng bị buộc bởi hận thù, thanh kiếm chẳng thể ở yên trong vỏ. Tàn Kiếm giác ngộ nhưng ngộ rồi mà vẫn vấn vương tình ái nên sau cũng vẫn chấp mê bất ngộ. Trường Không cao ngạo, tự do nhưng bằng hữu chẳng còn ai, chí nguyện bất thành, thoái lui ở ẩn.

Anh hùng dĩ nhiên là khác người thường. Bởi khác người thường nên chẳng thể dễ dàng nhận biết được anh hùng. Nhận ra rồi cũng khó đón nhận con người thật của họ: Chẳng hề lý tưởng như trong sách vở hay hoàn hảo như trong tranh vẽ, mà đầy mâu thuẫn nội tâm, những hành động cảm tính, lựa chọn khó lý giải và cả cách sống, cách chết đều khác biệt. Chỉ họ với những gánh nặng họ mang sống qua tháng ngày bằng cái tên có cũng như không: Vô Danh. Có lẽ vì vậy mà thời thế tạo nên anh hùng chăng? Còn anh hùng tạo thời thế, liệu có còn mang bản chất anh hùng?

Tôi khá thích câu chuyện kể của Vô Danh về Phi Tuyết và Tàn Kiếm. Mỗi một kịch bản khác nhau lại mang một màu sắc trang phục khác nhau. Mở màn với màu đỏ cuồng nhiệt, cảm xúc thiếu bền vững, kèm theo lựa chọn ích kỷ. Màu vàng rơi rụng trong sự mù quáng, tàn lụi. Tiếp nối là màu xanh dương đẹp mà xa xăm, thiếu thực tế cho đến màu xanh lá phơi bày sự thật mộc mạc để rồi kết lại với màu trắng tang thương, mang tính nhân quả tất yếu sau chuỗi hành động mưu sát Tần Vương.

Hận thù cá nhân và ích lợi cao cả cứ như vậy đan cài, xô đẩy lẫn nhau, bí mật về kiếm đạo cũng dần được hé lộ. Nhưng trớ trêu thay là sự cảm ngộ ấy đến từ hai con người ở hai chiến tuyến: Tàn Kiếm và Tần Vương.

Luyện kiếm tầng thứ nhất là nhân kiếm hợp nhất. Tầng thứ hai là tâm kiếm đồng điệu, không cần kiếm vẫn có thể sát thương. Tầng cuối là bao dung, buông xả để nhận thức được kiếm là công cụ chấm dứt loạn lạc.

Nếu tôi nể trọng Tàn Kiếm vì nhận ra chân kiếm đạo vẫn tình nguyện chết dưới kiếm của người mình yêu. Thì tôi lại càng ấn tượng với hành động Tần Vương ném kiếm cho Vô Danh thực hiện tuyệt kỹ ám sát mình. Nhưng cuối cùng, Vô Danh là nhân vật đáng khâm phục nhất, khi đâm Tần Vương bằng chuôi kiếm. Hiệp khách này tha mạng nhưng đã xuyên thủng dã tâm của vị hoàng đế kiêu hùng. Một kẻ từng được tha chết hai lần thì đâu còn gì để hống hách? Vị bạo chúa chưa chắc biết yêu quý sinh mệnh hơn. Nhưng đã ý thức được rõ giới hạn của bản thân để rồi sau đó xây nên một bức Vạn Lý Trường Thành mang tính phòng ngự.

Định mệnh của anh hùng là gắn với thiên hạ. Họ không có đời sống riêng nhưng luôn tự chủ trong việc chọn cái chết của riêng mình. Một thanh kiếm tốt thì luôn cần kèm vỏ, một anh hùng thực sự thì luôn cần dừng lại đúng lúc. Trong phim Tần Vương đã rút ra được bài học này và điều làm tôi bất ngờ là ông ta rơi lệ.

Hình tượng bạo chúa trong khoảnh khắc được thay thế bằng một “Anh hùng đa lệ” thay vì “Anh hùng vô lệ”. Hóa ra, người tưởng chừng lạnh lùng, tàn nhẫn nhất lại là kẻ đa sầu đa cảm nhất. Tiếc thay, khao khát tìm ra tri âm, tri kỷ của Tần Vương đã chẳng bao giờ thành. Hai người hiểu ông ta nhất đều đã rời khỏi thế gian. Ngai vàng quyền uy ngự trên thiên hạ rộng lớn sau cùng chỉ dành cho một tâm hồn trống rỗng, không ai thấu hiểu. Một thanh kiếm chẳng còn vỏ để quay về, chỉ có thể tiến mà chẳng còn đường lui.

Vị hoàng đế nào cũng vậy thì phải? Từ người đầu tiên cho đến người cuối cùng, từ Tần Vương cho đến Phổ Nghi.

Thay cho lời kết

Tôi khá thích cách đạo diễn Trương Nghệ Mưu xây dựng nhân vật và bối cảnh phù hợp với tâm tính nhân vật đó. Khi xem bộ phim “Đèn Lồng Đỏ Treo Cao”, tôi nhận thấy ông hiểu rõ con người sợ đánh mất điều gì. Đến khi xem “Anh Hùng”, tôi nghĩ ông còn hiểu rõ con người ta khao khát điều gì.

Cuộc nói chuyện giữa sát thủ và nạn nhân? Không hẳn, mà là một cuộc nói chuyện giữa con người với con người, không vướng bận địa vị, mục đích, một sự tương giao đúng nghĩa là điều mà cả Tần Vương và Vô Danh, một kẻ trên người và một kẻ khác người, mong muốn chăng?

• Ảnh minh họa: laodong.vn